⎇ d6b8f18b43c9bd9bf7268e48b61392a2d62bb229
crates/ente-brain/src/observer.rs
Historia
Quién tocó qué
crudo
Pausa: 11 crates del fractal Ente #0 con cerebro completo
1//! Observador estadístico. Mantiene marginales y co-ocurrencias dentro de una
2//! ventana deslizante. Calcula entropía de Shannon e información mutua para
3//! identificar correlaciones significativas.
4//!
5//! Diseño:
6//! - Counters incrementales: cada `record()` es O(window_size) en el peor
7//! caso (actualiza co-ocurrencias con cada evento del window).
8//! - Sin recomputaciones globales: marginales y joint counts son state.
9//! - El cálculo de H(X), P(B|A), I(A;B) es O(|distinct events|).
10
11use crate::rules::EventKind;
12use std::collections::{HashMap, VecDeque};
13use std::time::Instant;
14
15/// Evento timestamped. El timestamp se conserva para futuras políticas de
16/// expiración por tiempo (no sólo por count).
17#[derive(Debug, Clone)]
18pub struct TimedEvent {
19 pub kind: EventKind,
20 pub at: Instant,
21}
22
23pub struct Observer {
24 window: VecDeque<TimedEvent>,
25 window_size: usize,
26 marginal: HashMap<EventKind, u64>,
27 cooccur: HashMap<(EventKind, EventKind), u64>,
28 total: u64,
29}
30
31impl Observer {
32 pub fn new(window_size: usize) -> Self {
33 Self {
34 window: VecDeque::with_capacity(window_size),
35 window_size,
36 marginal: HashMap::new(),
37 cooccur: HashMap::new(),
38 total: 0,
39 }
40 }
41
42 /// Registra un evento. Actualiza marginales y co-ocurrencias contra todo
43 /// evento aún en la ventana.
44 pub fn record(&mut self, kind: EventKind) {
45 let now = Instant::now();
46 let timed = TimedEvent { kind: kind.clone(), at: now };
47
48 // Co-ocurrencias: este evento con cada uno previo en ventana.
49 for w in &self.window {
50 *self.cooccur
51 .entry((w.kind.clone(), kind.clone()))
52 .or_insert(0) += 1;
53 }
54
55 self.window.push_back(timed);
56 if self.window.len() > self.window_size {
57 self.window.pop_front();
58 }
59
60 *self.marginal.entry(kind).or_insert(0) += 1;
61 self.total += 1;
62 }
63
64 /// Entropía de Shannon de la distribución marginal de eventos.
65 /// H(X) = −Σ p(x) log₂ p(x). Unidad: bits.
66 pub fn shannon_entropy(&self) -> f64 {
67 if self.total == 0 { return 0.0; }
68 let total = self.total as f64;
69 self.marginal.values()
70 .map(|&c| {
71 let p = c as f64 / total;
72 if p > 0.0 { -p * p.log2() } else { 0.0 }
73 })
74 .sum()
75 }
76
77 /// P(b | a) = "dado que algo siguió a `a` dentro del window, qué fracción
78 /// fue `b`". Suma 1 sobre todos los b posibles para un a fijo.
79 ///
80 /// Implementación: cooccur(a, b) / Σ_x cooccur(a, x). Esto da una
81 /// probabilidad condicional propia [0, 1].
82 pub fn conditional_prob(&self, a: &EventKind, b: &EventKind) -> f64 {
83 let joint = self.cooccur
84 .get(&(a.clone(), b.clone()))
85 .copied()
86 .unwrap_or(0) as f64;
87 let row_total: u64 = self.cooccur.iter()
88 .filter_map(|((x, _), c)| if x == a { Some(*c) } else { None })
89 .sum();
90 if row_total == 0 { 0.0 } else { joint / row_total as f64 }
91 }
92
93 /// Información mutua puntual entre `a` y `b`:
94 /// PMI(a, b) = log₂( P(a, b) / (P(a) · P(b)) ).
95 /// Positivo → más correlacionados de lo que sugiere independencia.
96 pub fn pmi(&self, a: &EventKind, b: &EventKind) -> f64 {
97 if self.total == 0 { return 0.0; }
98 let total = self.total as f64;
99 let joint = self.cooccur
100 .get(&(a.clone(), b.clone()))
101 .copied()
102 .unwrap_or(0) as f64 / total;
103 let pa = self.marginal.get(a).copied().unwrap_or(0) as f64 / total;
104 let pb = self.marginal.get(b).copied().unwrap_or(0) as f64 / total;
105 if joint == 0.0 || pa == 0.0 || pb == 0.0 { return 0.0; }
106 (joint / (pa * pb)).log2()
107 }
108
109 /// Información mutua acumulada de la pareja (a, b) ponderada por su
110 /// probabilidad conjunta. Útil como medida de "interés" del par.
111 pub fn weighted_pmi(&self, a: &EventKind, b: &EventKind) -> f64 {
112 if self.total == 0 { return 0.0; }
113 let joint = self.cooccur
114 .get(&(a.clone(), b.clone()))
115 .copied()
116 .unwrap_or(0) as f64 / self.total as f64;
117 joint * self.pmi(a, b)
118 }
119
120 pub fn marginals(&self) -> &HashMap<EventKind, u64> { &self.marginal }
121 pub fn cooccurrences(&self) -> &HashMap<(EventKind, EventKind), u64> { &self.cooccur }
122 pub fn total(&self) -> u64 { self.total }
123 pub fn window_size(&self) -> usize { self.window_size }
124 pub fn current_window(&self) -> usize { self.window.len() }
125
126 /// Últimos N eventos del window, en orden cronológico (más viejo primero).
127 /// Si N > window.len(), devuelve todo el window.
128 pub fn recent(&self, n: usize) -> impl Iterator<Item = &TimedEvent> {
129 let start = self.window.len().saturating_sub(n);
130 self.window.range(start..)
131 }
132}
133
134#[cfg(test)]
135mod tests {
136 use super::*;
137 use crate::rules::EventKind::*;
138
139 #[test]
140 fn entropy_zero_for_single_event() {
141 let mut obs = Observer::new(10);
142 for _ in 0..5 { obs.record(EnteSpawned); }
143 // Distribución degenerada: una sola observación posible → H = 0.
144 assert!(obs.shannon_entropy() < 1e-9);
145 }
146
147 #[test]
148 fn entropy_one_for_balanced_binary() {
149 let mut obs = Observer::new(100);
150 for _ in 0..10 { obs.record(EnteSpawned); }
151 for _ in 0..10 { obs.record(EnteDied); }
152 // Bernoulli(0.5) → H = 1 bit.
153 assert!((obs.shannon_entropy() - 1.0).abs() < 1e-9);
154 }
155
156 #[test]
157 fn conditional_prob_perfect_dependency() {
158 let mut obs = Observer::new(100);
159 // Spawned siempre seguido por Died.
160 for _ in 0..5 {
161 obs.record(EnteSpawned);
162 obs.record(EnteDied);
163 }
164 let p = obs.conditional_prob(&EnteSpawned, &EnteDied);
165 assert!(p > 0.0, "esperamos correlación positiva, got {p}");
166 }
167}